Zdolność kredytowa to odpowiedź banku na jedno podstawowe pytanie: czy przy Twojej obecnej sytuacji finansowej będziesz w stanie regularnie spłacać kredyt przez cały okres umowy?
Dlatego samo pytanie „ile zarabiasz?” nie wystarcza. Bank zestawia dochody z kosztami, zobowiązaniami i własnymi zasadami liczenia. Co ważne, te zasady różnią się między bankami — dlatego ta sama osoba może otrzymać różny wynik w różnych instytucjach.
1. Wysokość i źródło dochodu
Im wyższy i bardziej stabilny dochód, tym zwykle większe możliwości kredytowe. Bank sprawdza jednak nie tylko kwotę, ale również skąd pochodzi dochód i jak długo go uzyskujesz.
- ✓ umowę o pracę i okres jej obowiązywania,
- ✓ działalność gospodarczą i sposób rozliczania dochodu,
- ✓ umowy cywilnoprawne,
- ✓ regularność wpływów,
- ✓ staż pracy lub okres prowadzenia działalności.
Banki nie zawsze traktują ten sam rodzaj dochodu identycznie. Dochód zaakceptowany w jednym banku nie musi być policzony w taki sam sposób w drugim.
2. Aktualne kredyty i inne zobowiązania
Każda miesięczna rata zmniejsza część dochodu, która może zostać przeznaczona na nowy kredyt. Dotyczy to nie tylko dużych zobowiązań.
- ✓ kredyty gotówkowe i hipoteczne,
- ✓ raty za sprzęt lub zakupy,
- ✓ limity w koncie,
- ✓ karty kredytowe,
- ✓ inne stałe zobowiązania finansowe.
Niewykorzystywany limit na karcie kredytowej również może obniżać zdolność, ponieważ bank może uwzględnić potencjalne wykorzystanie tego limitu.
3. Liczba osób w gospodarstwie domowym
Bank szacuje również koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Dlatego znaczenie ma nie tylko dochód, ale też liczba osób, które są z niego utrzymywane.
Para bez dzieci i rodzina z dwójką dzieci przy identycznym łącznym dochodzie mogą otrzymać inny wynik zdolności, ponieważ bank przyjmie inne koszty życia.
4. Okres kredytowania
Dłuższy okres kredytu oznacza zwykle niższą miesięczną ratę, a niższa rata może poprawić wynik zdolności. Nie oznacza to jednak, że zawsze warto wybierać maksymalny możliwy okres.
Przy analizie trzeba patrzeć również na całkowity koszt kredytu, dlatego zdolność i opłacalność to dwie różne rzeczy.
5. Wiek kredytobiorcy
Wiek może wpływać na maksymalny dostępny okres kredytowania. Jeżeli bank skróci okres spłaty, rata będzie wyższa, a to może przełożyć się na niższą zdolność.
6. Historia kredytowa
Bank sprawdza również sposób, w jaki były obsługiwane wcześniejsze zobowiązania. Regularna spłata kredytów może działać na korzyść klienta, natomiast opóźnienia mogą utrudnić uzyskanie finansowania.
Sama historia kredytowa nie jest jednak tym samym co zdolność. Można mieć dobrą historię, ale zbyt dużo bieżących zobowiązań, aby uzyskać oczekiwaną kwotę kredytu.
7. Wysokość kredytu i wkład własny
W przypadku kredytu hipotecznego znaczenie ma także wysokość potrzebnego finansowania oraz wkład własny. Im większą część inwestycji finansujesz ze środków własnych, tym mniejsza jest kwota kredytu, którą trzeba udźwignąć w miesięcznym budżecie.
Wkład własny może również wpływać na warunki dostępnych ofert, ale nie zastępuje analizy dochodów i zobowiązań.
8. Dlaczego jeden bank mówi „tak”, a drugi „nie”?
Każdy bank stosuje własny sposób liczenia zdolności. Różnice mogą dotyczyć kosztów utrzymania, sposobu przyjmowania dochodu, okresu kredytowania czy tego, jak bank traktuje poszczególne zobowiązania.
Przykład
Klient ma stały dochód, kartę kredytową i niewielką ratę gotówkową. Jeden bank może przyjąć jego dochód w całości i policzyć niższy koszt utrzymania, a inny zastosuje bardziej ostrożne założenia. Efekt? Dostępna kwota kredytu może się znacząco różnić, mimo że sytuacja klienta się nie zmieniła.
Czy można poprawić zdolność kredytową?
Czasami tak. Wszystko zależy od konkretnej sytuacji. Przed złożeniem wniosków warto sprawdzić, czy istnieją elementy, które niepotrzebnie obciążają wynik.
- ✓ limity na kartach i rachunkach,
- ✓ niewielkie kredyty i raty,
- ✓ możliwy okres kredytowania,
- ✓ sposób liczenia dochodu przez poszczególne banki,
- ✓ kolejność działań przed złożeniem wniosków.
Najpierw lepiej sprawdzić sytuację i porównać sposób liczenia zdolności w bankach. Dzięki temu wiadomo, gdzie realnie są możliwości, zanim rozpocznie się właściwy proces.
W skrócie
Na zdolność kredytową wpływa znacznie więcej niż wysokość pensji. Bank bierze pod uwagę między innymi dochody, ich źródło i stabilność, obecne zobowiązania, liczbę osób w gospodarstwie, wiek oraz okres kredytowania.
I najważniejsze: każdy bank może policzyć tę samą sytuację inaczej. Dlatego przed wyborem nieruchomości lub podpisaniem umowy rezerwacyjnej warto wcześniej sprawdzić realne możliwości.